روانپزشک، روانشناس یا مشاور؟

(این مطلب از وبلاگ "زن بلاگ" برداشته شده است)

آنقدر به تنگ آمده‌اید که به اولین کلینیک روانشناسی که سر راه‌تان است می‌روید و از اولین اسمی که روی تابلو می‌بینید وقت می‌گیرید. چند جلسه‌ای سفره دل‌تان را برای آن متخصص باز می‌کنید اما حال و روزتان تغییری نمی‌کند. احتمالا بعد از این ناکامی، یک برچسب روی تمام متخصصان می‌چسبانید و این درمان‌ها را بی‌نتیجه می‌دانید اما صبر کنید! هیچ کدام از این روش‌های درمانی شما را به دام نینداخته‌اند و برای جیب‌تان دندان تیز نکرده‌اند. شما تنها روش نادرستی را انتخاب کرده‌اید و کافی است یک‌بار دیگر از متخصصی که توان درمان درد شما در کوتاه‌ترین زمان را دارد وقت بگیرید تا با کمک او همانی که می‌خواهید بشوید. پیش نیاز شما برای شروع درمان، شناخت خود و مشکلات‌تان است و بعد از آن، می‌توانید از راهنمایی که در این صفحات آورده‌ایم، برای انتخاب نزدیک‌ترین راه کمک بگیرید.

چه زمانی به روانکاو مراجعه کنم؟

می‌خواهید خودتان را بیشتر بشناسید و بدانید که تاثیر ناخودآگاه در زندگی شما چیست؟
از اختلالات حادی چون افسردگی، وسواس و... رنج می‌برید؟
هنرمندید یا به‌دليل شغلي دیگر با انسان‌ها سر و کار دارید و می‌خواهید مفهوم دقیق‌تری از انسان را بشناسید؟
روانشناس هستيد و می‌خواهید پیش از آنکه دست به درمان بزنید، خشم، تمایلات و نیازهای خود را بشناسید؟

روانکاوی بالینی شاخه متفاوتی از روان‌‌درمانی است که فرد را در مورد خودش به آگاهی می‌رساند. درمان به این شیوه اغلب طولانی‌مدت اما اثرات آن در فرد به شدت پایدار است. این روش درمانی در واقع ساختار فرد را از نظر عاطفی- ‌شناختی، از کودکی تا امروز او بازسازی می‌کند. هر متخصصی توان انجام این روش را ندارد و معمولا روانکاو‌ها علاوه بر تحصیلات خود در زمینه روان‌شناس، در حدود 5 تا8 سال یا بیشتر برای آشنا شدن با این روش و درمان خود وقت صرف کردند و در مجامع علمی، به تحصیل و تحقیق پرداخته‌اند.

چه زمانی به روانپزشک مراجعه کنم؟

•   از اضراب‌های مقطعی مثل اضطراب امتحان رنج می‌برید و می‌خواهید تا زمان حاضر شدن در جلسه، آرامش بیشتری داشته باشید؟
•   به اختلالات جسمی‌ای مبتلا شده‌اید که پزشکان دیگر هیچ منشا و درمانی برای آنها ندارند؟
•   مدت‌هاست که احساس غم و اندوه شدید می‌کنید و حتی با تغییر شرایط حال شما بهتر نمی‌شود؟
•   وسواس شما را آزار می‌دهد و به تنهایی از پس مهار کردنش بر نمی‌آیید؟

روانپزشكان از منظر پزشکی به روان نگاه می‌کنند. این افراد که دکترای پزشکی دارند و تخصص روانپزشکی را در دانشکده‌های پزشکی گذرانده‌اند، با استفاده از دارو و دیگر مداخلات ، فعالیت انتقال دهنده‌های عصبی و... را در سیستم عصبی مرکزی تنظیم می‌کنند و به حالت طبیعی برمی‌گردانند. چراکه در اکثر اختلالات روانی، سطح کارایی و تعاملات فرد به حدی دچار مشکل می‌شود که بدون کمک گرفتن از دارو‌ها و ایجاد تغییر در فعالیت‌های فرد امکان درمان وجود ندارد. این درمان‌ها هم می‌تواند به صورت مقطعی و برای عبور از یک بحران خاص و موقت و هم به صورت بلندمدت و برای درمان بیماری‌های جدی‌تر به کار رود.

چه زمانی به مشاور مراجعه کنم؟

•   می‌خواهید فرزندتان را با کمترین درصد اشتباهات پرورش دهید و پیچ و خم‌های رفتار‌ و هیجان‌هایش را بشناسید؟
•   در خانواده‌تان با درگیری‌ها و چالش‌هایی روبه‌رو شده‌اید و می‌خواهید از این بحران بیرون بیایید؟
•   در آستانه ازدواج قرار دارید و می‌خواهید از درست بودن تصمیم‌تان باخبر شوید؟
•   در آستانه جدایی قرار دارید و می‌خواهید مطمئن شوید که راه نرفته‌ای باقی نمانده است یا آسیب‌های بعدی این اتفاق را کم کنید؟

برخلاف تصور بسیاری از افراد، مشاوره تنها به حل مشکلات مقطعی افراد کمک نمی‌کند و می‌تواند به عنوان یک روش درمانی بلند مدت و تخصصی انجام شود اما گذشته از این تعریف گسترده، مشاوران معمولا به کمک افرادی می‌آیند که به دنبال گرفتن نتیجه سریع و حل کردن بحرانی که در یک برهه خاص با آن روبه‌رو شده‌اند، هستند. اگر می‌خواهید مشکلات‌تان را آن طور که حس می‌کنید با یک متخصص مطرح کنید، دو گوش شنوا و فعال داشته باشید و حرف دل‌تان را بزنید و بیاموزید چگونه باید با مشکلاتتان رو به رو شوید یا آن ها را بپذیرید، از مشاور‌ها کمک بگیرید. مشاور اعجاز نمی کند و قرار نیست به جای شما زندگی کند یا مشکلی را حل کند؛ او به شما می آموزد چگونه برخورد کنید، حل کنید، مقابله کنید، گذشت کنید یا بپذیرید و صبور باشید! از میان دانش آموخته‌های گرایش‌های مختلف روانشناسی و مشاوره، شما می‌توانید با کسانی که دوره‌های تخصصی را گذرانده‌اند و با حداقل مدرک کار‌شناسی ارشد و دارای مجوز از نظام روانشناسی و مشاوره در کلینیک‌های روان‌شناسی فعالیت می‌کنند، در مورد مشکلات‌تان مشورت کنید.

چه زمانی گروه درمانی کنم؟

•   از پس کنترل خشم‌تان بر نمی‌آیید؟
•   از وقایع ناخوشایندی چون اعتیاد یکی از عزیزان‌تان رنج می‌برید؟
•   حضور در اجتماع باعث اضطراب شما می‌شود و با آدم‌ها و موقعیت‌های تازه کنار نمی‌آیید؟
•   واقعه ناگواری چون مرگ یکی از عزیزان‌تان اتفاق افتاده و می‌خواهید قدرت ادامه زندگی را پیدا کنید؟

برخلاف تصور شایع، گروه درمانی تنها محفلی با حضور گروهی از مبتلایان به یک مشکل نیست. پیش نیاز وارد شدن به این شیوه درمان، مراجعه به روانشناس یا مشاور است. چراکه یک درمانگر با دیدن تعدادی از مبتلایان به یک اختلال، به آنها پیشنهاد می‌دهد که در یک گروه جمع شوند و مشکلات‌شان را بیان کنند. در این درمان که براساس قراردادی بین درمانگر و اعضای گروه، حداقل 12 جلسه به طول می‌انجامد، حاضران با انجام بازی‌ها، نمایش‌ها و استفاده از دیگر تکنیک‌های درمانی، برای برطرف شدن اختلالات‌شان تلاش می‌کنند. گروه درمانی یک کلاس آموزشی یا جلسه سخنرانی با حضور جمعی از افراد نیست، بلکه درمانی بر اساس تکنیک‌های علمی روانشناسی است که اعضای گروه با هدایت درمانگر از آن پیروی می‌کنند.

چه زمانی به روانشناس بالینی مراجعه کنم؟

•   زودرنج شده‌اید و اتفاقات کوچکی که پیش از این از کنارشان می‌گذشتید، برای‌تان غیرقابل تحمل جلوه می‌کند؟
•   همیشه نگرانید و فکر می‌کنید به زودی اتفاق ناخوشایندی برای شما یا یکی از عزیزان‌تان می‌افتد؟
•   به‌دليل از دست دادن یکی از عزیزان‌تان دچار ناکامی و پرخاشگری شده‌اید؟

روانشناسی بالینی شاخه‌ای از علم روانشناسی است که به بحث در زمینه اختلالات روانی و تشخیص آنها و درمان می‌پردازد. روانشناسی بالینی با استفاده از گرایش‌های متعدد درمانی مثل شناخت درمانی، رفتار درمانی و... به تنهایی یا با کمک روانپزشکان به درمان آنها خواهند پرداخت. نمی‌توان پیش از شروع درمان، نسبت به زمانی که باید به این متخصص مراجعه کنید، مطمئن شوید چراکه ابتدا باید اختلال شما تشخیص داده شود و در مرحله بعد، با تعیین روش درمانی مناسب، درمانی کوتاه مدت، میان مدت یا بلند مدت برای‌تان در نظر گرفته شود.

چه زمانی به روانشناس کودکان استثنایی مراجعه کنم؟

•   فرزند شما در موقع درس خواندن تمرکز لازم را ندارد و به اندازه‌ای که تلاش می‌کند نتیجه نمی‌گیرد؟
•   کودک‌تان به شکل غیرقابل کنترلی پرخاشگر شده است؟
•   فرزندتان جنب و جوش یا تخریب‌گری زیادی دارد و عده‌ای روی آن برچسب بیش‌فعالی می‌چسبانند؟
•   کودک‌تان دچار نقص‌های جسمی‌ای است که بر اعتماد به نفس یا سایر عملکردهای روانی و جسمی‌اش تاثیر می‌گذارد؟

برخلاف تصور شایع، روانشناسی کودکان استثنایی، تنها به درمان کودکان عقب مانده ذهنی یا جسمی نمی‌پردازد. کودک موجود استثنایی است و توجه به نیازها و توانایی‌های او براي درمان و بهبود کارایی نیازمند بهره‌گیری از رویکردهای میان رشته‌ای است. این شاخه از روانشناسی، پیوندی میان آموزش و پرورش و روانشناسی است. متخصصان این حوزه هم اطلاعات بالینی کودک را به دست می‌آورند و هم توان رفع مشکلات آموزش و پرورش او را دارند. این متخصصان با بررسی توانایی‌های جسمی و روانی کودک، برنامه‌ای را برای او تنظیم می‌کنند و با هدایت او در این برنامه، زمینه را برای بهبود شرایط اجتماعی، تحصیلی و فردی او فراهم می‌کنند. گاهی این متخصصان با آموزش‌های انفرادی و‌گاه با کار درمانی و استفاده از تکنولوژی‌های روز (مانند بیو فیدبک و... ) به درمان اختلالاتی می‌پردازند که پیش از آن والدین بی‌خبر از وجودشان بودند و کودک را تنها مقصر ناتوانایی‌هایش می‌دانستند.

(برگرفته از وبلاگ "زن بلاگ")

کمک به کودکان برای سازگار شدن با طلاق والدینشان

یکی از پدیده های طبیعی و موجود در جامعه که می تواند بر روی رشد رفتاری کودکان تأثیری مخرب برجای بگذارد پدیده ی طلاق است.

متأسفانه در جامعه ی ما نیز میزان طلاق رشد پیدا کرده است و عدم توجه به آسیب شناسی آن برای کودکان موجب زیان های جبران ناپذیری می گردد.

اگرچه طلاق باعث می شود که کودکان واکنش های هیجانی عذاب آوری را تحمل کنند اما این شدت احساسات با توجه به سن، جنسیت و سرشت آن ها فرق می کند.

ناپختگی کودکان پیش دبستانی و اوایل دبستانی باعث می شود آن ها نتوانند دلیل نهفته در جدایی والدینشان را درک کنند. آن ها غالبا خود را سرزنش می کنند و احساس می کنند پدر و مادر می توانند رهایشان کنند. اما کودکان بزرگتر بهتر می توانند دلایل نهفته در طلاق والدین خود را درک کنند و همین عذاب آن ها را کمتر می کند. برخی از کودکان به اقدامات ناخوشایندی مثل فرار از خانه، فرار از مدرسه و فعالیت جنسی پیش از موقع و بزهکاری روی می آورند. اما همه ی کودکان بزرگتر به این صورت واکنش نشان نمی دهند. برخی از آنها با طلاق والدین رفتار پخته تری را نشان می دهند. در خانواده هایی که مادر سرپرستی را به عهده دارد پسرها مشکلات بیشتری را تجربه می کنند.

سازگاری کودکان 2 سال بعد از طلاق بهبود می یابد اما تعداد کمی از آنها تا اوایل بزرگسالی همچنان مشکلات جدی دارند.

عامل تعیین کننده در سازگاری مثبت بعد از طلاق، فرزندپروری کارامد است خصوصا اینکه والد سرپرست چگونه با استرس کنار می آید و کودک را از تعارض مصون نگه می دارد.

داشتن تماس با پدری که سرپرستی را به عهده ندارد برای هر دو جنس مهم است. در مورد دخترها یک رابطه ی خوب پدر-فرزند به رشد دگرخواهی جنسی کمک می کند. در مورد پسرها نیز داشتن رابطه با پدر بر سلامت روانی تأثیر می گذارد. پژوهش ها نشان داده اند وقتی پدر سرپرستی را بر عهده می گیرد، پیامدهای آن برای پسرها بهتر است. پدرها بیش از مادرها رفتار خوب پسرها را تحسین می کنند و اخلالگری آن ها را کمتر نادیده می گیرند.

گرچه طلاق برای کودکان عذاب آور است، ماندن در خانواده ی تحت فشار و آشوب زده بدتر از انتقال به خانواده ی کم تعارض و تک والد است. در صورتی که والدین مطلقه اختلافات خود را کنار بگذارند و از نقش یکدیگر در فرزندپروری حمایت کنند فرزندان آن ها شانس بیشتری برای رشد خوب، پایدار و خشنود کننده دارند.

دلسوزی و مراقبت اعضای خانواده، معلمان، خواهر-برادرها و دوستان نیز در کاستن از تأثیرات مخرب و درازمدت طلاق مؤثر است.

 

توصیه های مراقبتی

       کودکان خود را از تعارض دور نگه دارید: مشاهده ی تعارض شدید والدین، برای کودکان بسیار طاقت فرساست. اگر یکی از والدین بر ابراز خصومت اصرار ورزد، چنانچه والد دیگر عینا پاسخ ندهد کودکان بهتر با آن سر می کنند.

       تاجایی که می توانید شرایط زندگی کودکان را با ثبات و قابل پیش بینی کنید: در صورتی که زندگی کودکان باثبات باشد، مثال مدرسه، اتاق خواب، پرستار بچه و برنامه ی روزانه ی آنها تغییر نکند، در مدتی که طلاق روی می دهد بهتر می توانند خود را سازگار کنند.

       طلاق را برای کودکان توضیح دهید و به آنها بگویید چه انتظاری داشته باشند: اگر کودکان برای جدایی والدینشان آماده نشده باشند، از متارکه خیلی بیشتر به وحشت می افتند. باید به آنها گفته شود که مادر و پدر آنها دیگر باهم زندگی نخواهند کرد. کدامیک از والدین آنها را ترک خواهد کرد. و چه موقعی آنها خواهند توانست آن والد را ببینند. اگر امکان آن وجود داشته باشد پدر و مادر باید باهم طلاق را برای کودکان توضیح دهند. والدین باید دلیلی برای طلاق بیاورند که کودک بتواند آن را درک کند و به وی اطمینان دهند که او در این ماجرا تقصیری ندارد.

       بر دائمی بودن طلاق تأکید کنید: خیالپردازی درباره ی اینکه بالاخره یک روز والدین دوباره در کنار هم خواهند بود به کودکان اجازه نمی دهد که واقعیت زندگی فعلی خود را بپذیرند. باید به کودکان گفته شود که طلاق قطعی است و آنها نمی توانند برای تغییر دادن این واقعیت کاری انجام دهند.

       به احساس های کودک از روی همدلی پاسخ دهید: کودکان برای احساس های غم، ترس و خشم خود به پاسخهای حمایت کننده و قابل فهم نیاز دارند. برای اینکه کودکان خوب سازگار شوند، باید به هیجان های عذاب آور آنها اعتنا کرد نه اینکه آنها را نادیده گرفت یا از آنها اجتناب ورزید.

       رابطه ی مستمر با هر دو والد را ایجاد کنید: زمانی که والدین از خصومت مداوم خود با همسر سابق خلاص می شوند و به نیاز کودک برای ادامه دادن رابطه با والد جدا شده توجه می کنند کودکان بهتر سازگار می شوند. پدر بزرگ و مادر بزرگ ها و سایر اعضای خانواده با جانبداری نکردن، می توانند به این امر کمک کنند.

تغییر سرنوشت و داشتنِ شخصیت سالم با رویکرد مذهب و روان شناسی

شخصیت سالم داشتن از جمله کلیدهای بنیادین پیروزی و شادمانی هر انسانی است که همچون سایر ویژگی‏های آموختنی باید از راه آموزش، آن را فراگیرد و با تمرین در خود نهادینه کند.

هیچ انسان برجسته ای در بدو تولد ”پیروز“ آفریده نشده است و خوشبختی تنها با دستان شماست که به بار می‏ نشیند.

مقایسه ‏ی وضعیّت نابسامانِ بسیاری از مؤمنان، در مقابلِ وضعیّت به سامان و پیشرفته ‏ی بی‏شماری از کافران، پرسش‏های زیادی را در ذهن‏ ها و گاه بر زبان‏ ها جاری ساخته است.

پرسش‏هایی که بیش از آن‏که بدنبالِ چراییِ بهبود زندگیِ کافران باشد، در جستجوی یافتنِ راهی برای نیکو شدنِ زندگانیِ خود است.

پرسش‏هایی نظیرِ:

* آیا ارتباطی بین اعمال ما در زندگی روزمره ‏مان وجود دارد؟  

* آیا راهی هست تا قادر شویم از پوسته‏ ی فعلی‏ مان خارج شده و از زندگی خود، لذت بریم؟!

* آیا می‏ توان برای خویش روزگاری رقم زد که کافران برای نیل به آن حاضر باشند، به تمامی اعتقادات و ضوابط ما تن دهند؟!

* کلیدهای گشایشِ برکت و رحمت الهی کدامند؟!

پیامبران الهی علیهم السّلام تنها برای بهبود وضع اخروی مؤمنان مبعوث نشده اند و سر و سامان بخشیدن به امور دنیای آنان نیز، در محدوده ‏ی فعالیت پیامبران است.

از مطالعه در آیات قرآن کریم چنین بر می‏ آید که انسان در ایجاد وضعیت امروزه ‏ی خویش، مقصّر و دخیل بوده است؛ امّا به‏ همان شکل در تغییر این وضع هم اثر گذار می‏ باشد!

بررسی آیات قرآن، ما را با این حقیقت آشنا می‏ کند که ما به عنوان یک مؤمن، توان تغییر وضعیت خویش را به طور کامل و به گونه‏ ای داریم که کافران پیشرفته امروز، با تمام پیشرفت‏ها و با تمام آن بهبودی که در وضعیت زندگی خودشان ایجاد کرده‏ اند، در برابر مؤمنان، همانند کودکان در برابر فردی بالغ شوند!

  در بخش سلامت روحِ این کارگاه:

 با واکاوی جمعی در آیات کتاب هدایت و رهنمود پیشوایان معصوم علیهم السّلام  سعی در یافتن این  دغدغه داریم که می‏توان با بهره جُستن ازکلید‏های ارائه شده در کتاب خدا و رهنمود رهنمایان معصوم علیهم السّلام زندگیِ خود را در دستان خویش گرفته و در پیِ آن، جامعه ‏ی خود را مستحق دریافت انواع برکات الهی کنیم.

کلید‏های رحمتی همچون: ایمان، تقوا، استغفار، استقامت در راه حق و ...، که روشن شدنِ معنای حقیقیِ هرکدام بر اساس رهنمود‏های کتاب خدا و کلام پیشوایانِ معصوم علیهم السّلام، خود، نشستی جداگانه می‏طلبد.

در بخش سلامت روانِ این کارگاه:

کارگاه‏ های  آموزشی ”شخصیت سالم“ به شما کمک می‏کند تا همه ابعاد شخصیت خود را مرور کنید و از آن آگاه شوید. همچنین باشگاه زیبایی افکار یاری‏گر شماست تا با تمرین زیر نظر درمانگر بتوانید با پستی‏-بلندی‏های زندگی به گونه‏ ای سالم و منعطف برخورد کنید و با آرامش و شادی به قله های موفقیت رسیده الگوی دیگران شوید.

 در هر کارگاه آموزشی، موضوعی خاص مورد بحث قرار می‏گیرد و پس از آن داوطلبین در گروه های جداگانه ثبت‏ نام شده به صورت ویژه طی چندین هفته در جلسات گروه درمانی ادامه می دهند. موضوعاتی همچون: اعتماد به نفس، افسردگی، اضطراب، کنترل خشم، آشنایی با باورهای نادرست، مهارت های ابراز احساسات و هنر ”نه“ گفتن و... از جمله مباحث سلسله کارگاه‏های آموزشی و باشگاه زیبایی افکار است.

دلگرم باشید و دلارام

دوستان عزیز؛ اولین سری این کارگاه با عنوان خودشناسی و شیوه ی تغییر سرنوشت از دیدگاه مذهب و روان شناسی ویژه ی بانوان است و در تاریخ 7 شهریور ماه(پنج شنبه) ساعت 9 تا 1 صبح برگزار خواهد شد.

مدرسان: هاجر یادگاری- سنا(سمیرا) مهدی نژاد

چنانچه مایل به شرکت هستید جهت ثبت نام و اطلاعات بیشتر با شماره تلفن زیر تماس بگیرید.

حضور شما موجب خوشحالی ماست.

  سرکار خانم شجاعی

09191015635